Het Value Stars e-Book

 

Het Value Stars e-Book  is een 14-delige publicatie met achtergrond informatie over de huidige kredietcrisis, de werking van het mondiale bankwezen en de rol van overheidsinstanties als de ECB en het AFM. Verder bevat de publicatie informatie over 's werelds meest succesvolle belegger, Warren Buffett, en zijn Value beleggingsfilosofie. Value Bedrijven en het Value Beleggen worden hierbij uitgebreid besproken. 

 

Het Value Stars e-Book is gratis en geheel vrijblijvend te ontvangen via de email. U kunt zich hiervoor aanmelden op  www.warrenbuffettebook.com

 

Ter introductie:

Value Stars e-Book  deel 1:


De kredietcrisis in een notendop 

Het maken van de juiste keuzes is nog nooit zo belangrijk geweest als heden ten dage. De huidige kredietcrisis heeft een omvang die nooit eerder in de menselijke geschiedenis is voorgekomen. Het is dan ook de vraag hoe deze crisis gaat uitwerken op de koopkracht van de burgers. Krijgen we deflatie of misschien juist hyperinflatie? De maatregelen die de centrale overheden hebben genomen en nog gaan nemen zullen uitwijzen welke kant het op zal gaan. Wordt het Japan, dat al meer dan 18 jaar in een deflatie spiraal zit of wordt het Zimbabwe met inflatiepercentages van meer dan duizenden procenten per jaar. Op deze vragen proberen wij een antwoord te krijgen door allereerst te kijken hoe deze crisis is ontstaan, de rol van de toezichthouders en overheden en uiteindelijk hoe wij ons kunnen wapenen tegen het uithollen van onze koopkracht.


Het ontstaan van de kredietcrisis 

De kredietcrisis is de crisis op de financiële markten die in de zomer van 2007 naar buiten is gekomen. Door de stagnerende huizenmarkt in de Verenigde Staten werden de als obligaties verpakte subprime (laagste segment) hypotheken in een snel tempo minder waard. Hierdoor kwamen financiële instellingen in de problemen en werden er uiteindelijk honderden miljarden afgeschreven op de aangekochte obligaties. Doordat onduidelijk was welke instellingen hierdoor in de problemen zouden komen, droogde de interbancaire geldmarkt op en banken leenden elkaar geen geld meer. Verschillende banken zijn genationaliseerd, failliet gegaan of overgenomen. Het opmerkelijke aan de kredietcrisis is dat verschillende negatieve ontwikkelingen op deelmarkten elkaar versterkten.


 

Woedende  demonstranten omringen Richard Fuld van de failliete bank Lehman Brothers in oktober 2008.      Foto Reuters 


De ontwikkelingen bedreigden al snel het ongestoord functioneren van het internationale financiële systeem, en ingrijpen van nagenoeg alle centrale banken bleek noodzakelijk. Vanaf oktober 2008 namen diverse overheden op grote schaal rechtstreeks deel in het risicodragend kapitaal van banken. 

Door de interferentie tussen deelmarkten is niet exact aan te geven welke gebeurtenissen elkaar op welke wijze beïnvloedden. In het algemeen kan gesteld worden dat problemen rond Amerikaanse hypotheken de onmiddellijke aanleiding vormden tot de crisis, die oversloeg op de markt voor daaraan gerelateerde complexe financiële producten. Eén en ander werd versterkt doordat de bij de waardebepaling van dergelijke complexe financiële producten gebruikte wiskundige formules op drijfzand waren gebaseerd.


Persbericht

Wiskundigen maken einde aan 'financiële zwarte gaten'

13 maart 2009

Nijmegen

Prof. Martien van Zuijlen legt zijn hand op een blauw boekje. Het is een rapport met een nieuw model om illiquide derivaten te waarderen. 'Wij hebben iets dat heel nuttig kan zijn bij het oplossen van de kredietcrisis', zegt de hoogleraar financiële wiskunde.

Illiquide derivaten zijn financiële producten waarvan de prijs door een gebrek aan handel moeilijk is vast te stellen; dit fenomeen speelt een cruciale rol in de huidige kredietcrisis. Een goed voorbeeld is de waardering van de veelbesproken Alt-A-hypotheken in een transactie tussen de Nederlandse overheid en ING. Het model staat beschreven in het boekje van Van Zuijlen en mede-auteur dr. Tjacco van der Meer.  

Het rapport is een reactie op een vraag uit de praktijk. Begin vorig jaar hoorde Van Zuijlen dat grote accountantskantoren worstelden met de waardering van illiquide derivaten die bedrijven jarenlang buiten hun balans hadden gehouden in zogeheten Special Purpose Vehicles, een soort dochterondernemingen. Als gevolg van de kredietcrisis dreigden die SPV's om te vallen en moesten bedrijven die beleggingen alsnog op hun balans zetten. De vraag was echter tegen welke prijs.

Er werd nauwelijks nog gehandeld in deze derivaten, met stoere namen als cdo's en mbs'en. De prijzen die nog werden betaald lagen ver onder de oorspronkelijke waarde en waren volgens velen niet reëel. Daardoor ontstond discussie over de marktwaarde die in de boeken moest worden opgenomen. 'Wat de banken nu doen, is zelf inschatten wat de werkelijke waarde van deze derivaten is', zegt Tjacco van der Meer. 'Dat doen ze op basis van interne modellen. Maar meestal zijn zowel de modellen als de prijzen die daaruit komen niet openbaar. Daardoor valt voor onafhankelijke externe partijen niet in te schatten wat voor risico's een bank loopt. Die financiële zwarte gaten moeten weg.'

De Nijmeegse wiskundigen hebben daarop een eigen model ontwikkeld om die derivaten te waarderen. Het model houdt rekening met de risico's en de onzekerheden die verbonden zijn aan de verschillende soorten derivaten. De uitkomst is dan ook niet één prijs, maar een minimum- en een maximumprijs. Een prijsinterval, in het jargon van de wetenschappers. 'Er komt zeg maar een bied- en een laatprijs uit', zegt Van Zuijlen. Hoe meer onzekerheid en risico en hoe minder liquiditeit, des te groter het verschil wordt tussen het minimum en het maximum.

'Bovendien moeten de methodiek en de grenzen van het interval openbaar zijn. Iedereen weet dan wat de minimumprijs is waar een illiquide derivaat voor wordt gewaardeerd en hoe die prijs tot stand is gekomen.' Daarmee is volgens Van der Meer ook het probleem van de accountants opgelost, die derivaten voor de huidige marktprijs moeten waarderen. 'Wij hebben dit al met hen besproken en zij hebben er wel oren naar.'

Het Nijmeegse model is volgens de wiskundigen fundamenteel beter dan de risicomodellen waarmee al wordt gewerkt door banken en overheden. 'Wij hebben een heel robuuste risicomaat gemaakt, niet zoiets als bijvoorbeeld Value-at-Risk', stelt Van der Meer. VaR is nog steeds een zeer gangbaar model bij zakenbanken. Volgens critici houdt dat model veel te weinig rekening met verborgen onzekerheden en zogenoemde grijze zwanen. Dat zijn zeldzame, extreme gebeurtenissen die vaak grote gevolgen hebben.

'In ons model verandert het prijsinterval door de tijd, als risico's groter of kleiner worden.' Als het verschil tussen minimum- en maximumprijs erg groot wordt, is dat een waarschuwing voor toezichthouders en marktpartijen dat er iets mis is met het contract waar dat derivaat op is gebaseerd. Misschien zijn er te weinig gegevens bekend over de onderliggende waarde van het derivaat. Dat was het geval bij de giftige beleggingen die afhingen van Amerikaanse subprime-hypotheken. 'Je krijgt transparantie, meer duidelijkheid over de financiële gezondheid van bedrijven die deze beleggingen op hun balans hebben. Onzekerheden worden zichtbaar gemaakt en kunnen niet meer plotseling naar boven komen.'

De Nijmegenaren pleiten voor 'Scientific Market Makers' op de derivatenmarkt. Dat zou de Staat kunnen zijn. Als een ministerie van Financiën of een Europese centrale bank in tijden van crisis optreedt als Market Maker, bied- en laatprijzen voor illiquide derivaten afgeeft en deze openbaar maakt, zorgt dat voor een stabieler en transparanter financieel systeem. Het systeem dat Van der Meer en Van Zuijlen voorstellen is vergelijkbaar met de traditionele instrumenten van de Europese Centrale Bank (ECB) op de interbancaire geldmarkt. De ECB is voor de eurozone het 'laatste kans loket' voor banken die dringend om geld verlegen zitten. Toen de geldmarkt bevroor na het omvallen van de Amerikaanse bank Lehman Brothers, grepen de centrale banken wereldwijd in. Zij verlaagden de rente en pompten grote hoeveelheden geld het financiële systeem in. De Scientific Market Maker moet een vergelijkbare rol gaan spelen op de derivatenmarkt. Het wiskundig model dat de Nijmegenaren hebben ontwikkeld, voorkomt volgens hen dat de overheid (en dus de belastingbetaler) te veel betaalt voor deze risicovolle beleggingen.

'Wij zijn als wetenschappers ervan overtuigd dat met deze methode het risico beperkt is', zegt Van der Meer. 'Het creëren van transparantie en internationale consensus onder vooraanstaande wetenschappers moet ertoe leiden dat er geen risico's over het hoofd worden gezien.'

Van Zuijlen en Van der Meer plaatsen zelf een voorbehoud bij hun model: als banken hun giftige beleggingen realistisch waarderen, zouden veel banken failliet gaan. Realistisch, dat wil zeggen tegen de biedprijs volgens hun model. Daarom vinden zij dat er eerst grote schoonmaak moet worden gehouden onder de probleembanken, voordat hun model toegepast kan worden. Volgens Van Zuijlen en Van der Meer moet het uitgangspunt van de overheid zijn: 'Red het bankieren en niet noodzakelijkerwijs de probleembanken.'

De Nijmeegse wiskundigen steunen daarom het 'Good Bank' plan van econoom Willem Buiter.

Die wil nieuwe 'goede' banken oprichten die de kredietverstrekking aan de reële economie op zich nemen. De huidige probleembanken blijven dan achter met de giftige beleggingen. Zo wordt de belastingbetaler beschermd, blijft de kans op moreel misbruik door bankiers ('moral hazard') klein en komt de pijn terecht bij aandeel- en obligatiehouders.

De twee wiskundigen Van Zuijlen en Van der Meer hebben stevige kritiek op de overeenkomst die minister Wouter Bos in januari sloot met ING. Daarbij sprak hij af dat verliezen op een pakket van ongeveer euro 22 mrd Amerikaanse Alt-A hypotheken worden afgedekt door de staat. ING dreigde fors te moeten afwaarderen op dat pakket.

Maar door de deal met Bos hoeft dat niet meer. 'De overheid heeft in feite een donatie gedaan aan de aandeelhouders van ING', zegt Van Zuijlen. 'Er wordt een waardering gehangen aan die hypotheken die veel te hoog is. Bos gaat uit van een waardering van 90% van de hoofdsom, maar volgens ons model is de feitelijke waarde minder dan 60%.

De achterliggende oorzaken van de crisis zijn zo complex dat het nagenoeg onmogelijk is om een helder volledig beeld van de situatie te krijgen. Analyses van de problemen en de fundamentele oplossingen zijn vaak gericht op slechts een beperkt onderdeel van de crisis.

De financiële markten hebben in de loop der tijden vele crises meegemaakt, die tot grote schades hebben geleid. Uiteraard is elke aanduiding van de omvang van een schade slechts een benadering, reeds doordat niet vast te stellen is wat er zou zijn gebeurd als die crisis zich niet zou hebben voorgedaan. Bij het vergelijken van dergelijke bedragen dienen ze te worden gecorrigeerd voor inflatie.

De volgende indicatieve vergelijking ten aanzien van de directe schade (in de zin van afschrijvingen op leningen) kan gemaakt worden:

Jaar                  Omschrijving crisis                                Geschatte schade          Huidige waarde

1982                leningen aan ontwikkelingslanden                $ 55 miljard ca.           $ 123 miljard

1986-1995       leningen aan Amerikaanse spaarbanken     $ 189 miljard          ca. $ 364 miljard

1991-2003       leningen aan Japanse banken                      $ 263 miljard         ca. $ 412 miljard

2000-2003       leningen aan "dotcoms"                                 $ 93 miljard ca.          $ 116 miljard

2007-?             Huidige kredietcrisis                                      $ 1289                        $ 5000 miljard

Onderstreept wordt dat omtrent de uiteindelijke omvang van de schade ten gevolge van de huidige crisis op dit moment (begin april 2009) vrijwel geen uitspraken te doen zijn. De indirecte schade (waarbij dan zaken als de sterke koersdalingen op beurzen worden gezien als zijnde toe te schrijven aan de kredietcrisis) is uiteraard veel hoger. Het bedrag waarmee financiële activa (aandelen, obligaties en dergelijke) wereldwijd in waarde zijn gedaald in 2008 werd door de Asian Development Bank in maart 2009 geraamd op $ 50 biljoen ($ 50.000 miljard).

In de volgende hoofdstukken van het Value Stars e-Book “De kredietcrisis te lijf met Value Beleggen” zal aan de hand van een gefingeerde bank die in de problemen is gekomen een beeld worden geschetst van de oorzaken en de veroorzakers van de huidige kredietcrisis.

Hoofdstuk 2 gaat over de oorspronkelijke doelstellingen van de banken en hoe deze in de loop van de tijd, onder invloed van grootheidswaanzin en hebzucht, met voeten werden getreden.............


 

                      Het Value Stars e-Book is gratis te verkrijgen via    

                             www.warrenbuffettebook.com 


 

 


Voer uw naam en email adres in voor een gratis download van het Gold Stars Special Report: "Goud Bubble"?